YTÜ MAKİNA FAKÜLTESİ
MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
ISI İŞLETME STAJI
2. STAJYERLER TARAFINDAN YERİNE GETİRİLMESİ GEREKEN ESASLAR
2.2. Staj Defterlerinin Doldurulması
2.3. Staj Defterlerinin ve Staj Sicil Formunun Onaylatılması
2.4. Staj Defterlerinin ve Staj Sicil Formunun Teslimi
Isı İşletme Stajı; Makine Mühendisliği Bölümü, Isı-Proses grubu öğrencilerinin, Atölye Stajlarını tamamladıktan sonra, yapmaları gereken toplam süresi 25 işgünü olan bir çalışmadır. Öğrencinin buhar üretimi ve kullanımı, ısıtma, soğutma, endüstriyel klima sistemleri; hidrolik ve pnömatik sistemler; fırınlar; ölçme ve otomatik kontrol sistemleri; üretimde kullanılan fiziksel, kimyasal ve biyolojik prosesler ve üretim bantları konuları kapsamındaki uygulamalar hakkında teorik ve pratik bilgiler almasını amaçlayan bir çalışmadır.
Yukarıda belirtilen staj konularının, incelenmesi gereken ısı işletme konuları açısından içerikleri, aşağıda belirtilmiştir. Bu içeriklere göre; stajyerin staj çalışmalarında ve defterlerini yazarken yerine getirmesi gereken esaslar Bölüm 2’ açıklanmıştır.
1. İşletmenin tanıtımı: işletmenin adı, ünvanı, adresi, yaptığı iş, üretim kapasitesi vb.
2. İşletmedeki buhar üretim merkezinin incelenmesi: Buhar üretim merkezinde; yakılan yakıt, kazan suyunun hazırlanması, kazan ve ekipmanları, üretilen buharın kullanım yerine taşınması ve duman gazının tahliyesi detaylı olarak incelenmelidir. Merkezin önemli parametreleri (sıcaklık, basınç, transfer edilen ısı, akışın izlediği kanalların kesit ve boyları vb.) öğrenilmeli hesap ve ekonomiklik uygulamaları yapılmalı ve gerekli şemalar ile teknik resimler çizilmelidir (8 işgünü).
3. İşletmedeki her türlü prosesin incelenmesi: öncelikle ürünün hammadde halinden son haline gelene kadar geçirdiği evreleri içeren bir proses şeması çıkarılmalı, her proses için kullanılan malzemeler ve yapılan işlemler detaylı olarak incelenmelidir. Tüm fiziksel, kimyasal ve biyolojik prosesler ayrım gözetmeksizin irdelenmelidir (8 işgünü).
4. Isıtma, havalandırma, endüstriyel klima, soğutma, pnömatik ve hidrolik nakil sistemleri, arıtma, fırınlar gibi sistemlerin incelenmesi: belirtilen sistemlerin şemaları çizilerek, teknik uygulamaları ve hesap detaylarıyla incelenmelidir ( 9 işgünü).
Yukarıda tavsiye edilen staj süreleri, işletmenin yapısı ve koşullarına göre değişebilir. Belirtilen sistemlerin tümünü bünyesinde bulundurmayan işletmelerde yapılacak stajlar için, geçerli olacak staj süreleri, Termodinamik ve Isı Tekniği Anabilim Dalı bünyesinde kurulmuş olan ilgili Staj Komisyonu tarafından yeniden saptanır.
Staj yapacak öğrencilerin, staj çalışmalarını yaparken aşağıda belirtilmiş genel esaslara uyması gerekmektedir:
Isı İşletme staj çalışmanıza başlamadan önce, bu bölüm ile birlikte, Bölüm 2.2’de belirtilen esasları da incelemeniz tavsiye edilmektedir.
1. Stajyer öğrenciler, staj yaptıkları kurumlarda, ilgili genel ve iş güvenliği kurallarına, talimat ve emirlere uymak zorundadır.
2. Stajyer öğrenciler, ilk günlerini, işyerini genel olarak tanımaya, staj yapacağı birimleri, yerleşim planını, imalata dair faaliyetleri gözlemlemeye ayrılmalıdır.
Birlikte çalışacağınız personelin ve amirlerin, size ve stajyer arkadaşlarınıza olan tavırlarını, yardımlarını, bilgiyi doğru, yeterli ve istekli olarak aktarıp aktarmadıklarını gözlemleyin. İlgililerin, sizi yapacağınız stajın kapsamına ve amacına uygun bir birimde görevlendirip görevlendirmediklerini sorgulayın. Staj yaptığınız dönem içerisinde, işyerinin imalat bakımından faal olup olmadığını araştırın. Tüm bu ve buna benzer değerlendirmelerinizin sonucunda olumsuz bir kanaat edindiyseniz, durumu Bölüm Başkanlığı’na ve ilgili Anabilim Dalı Başkanlığı’na iletiniz. Zira, bu kanaatinize rağmen mevcut şartlarda staja devam eder ve staj defterlerinizin değerlendirilmesindeki gerekleri yerine getirememekten dolayı bir olumsuzluk yaşarsanız (örneğin, işyerinin gizlemesi veya müsaade etmemesi nedeniyle üretime dair bilgi verememeniz ya da firmanın ilgili kısımlarına girememenizden dolayı yetersiz bilgi almanız gibi) ve bunun sonucunda stajınız red edilirse sorumluluk tamamen size ait olacaktır. Gerekiyorsa ilgili Anabilim Dalı Başkanlığı’na danışarak staj yerini değiştiriniz.
3. Isı-İşletme staj konularının tümü, işyerinin üretim ve tesisat ile ilgili olan birimlerinde yapılmalıdır. Stajyer öğrenciler; tamir-bakım atölyeleri, teknik resim bürosu gibi stajın amacına hizmet etmeyen birimlerde staj yapamazlar.
4. Stajyer öğrenciler, uygulamalara bizzat veya izleyici olarak katılmalıdır. Staj süresince, üretimdeki prosesler hakkında bilgi alınmalıdır. Üretimin hazırlık aşamalarından başlayarak, prosesler ve parametreleri ele alınmalı; mevcutsa otomatik kontrol ve kalite kontrol uygulamaları incelenmelidir.
5. Stajyer öğrencilerin, uygulamalarda yalnızca imalat prosesleri hakkında değil, ürünün malzemesi, fonksiyonları ve kullanım yerleri hakkında da bilgi alınması, ürüne uygulanan prosesleri, bunların uygulanış nedenlerini ve uygulanış şeklinin öğrenmesi ve imal edilen iş parçasının ölçülmesinde kullanılan teknikleri, alet ve cihazları incelemesi gerekmektedir.
6. Stajyer öğrenciler, iş yerindeki makinelerin genel olarak çalışma prensiplerini, kapasitelerini ve enerji ihtiyaçlarını incelemelidir.
7. Stajyer öğrenciler, iş yerindeki her türlü mekanik tesisatı (buhar, su, havalandırma ve iklimlendirme, ısıtma, soğutma vb. ) ve bunlara ait cihaz ve ekipmanları incelemeli; şematik şekillerini çizmeli, ölçülendirmeli, teknik veri ve kapasiteleri hakkında bilgi edinmelidir.
8. Atıkların arıtılması ve tesisten uzaklaştırılması da Isı-İşletme Stajı’nın bir konusudur.
9. Stajyer öğrencilerin, edindikleri pratik bilgiler ile katıldıkları uygulamalar hakkında, her iş günü sonunda, bir deftere düzenli olarak notlar almaları tavsiye edilir. Böyle sistemli bir çalışma, staj defterinin sizden istenilen şekilde yazılabilmesi açısından büyük kolaylıklar sağlayacaktır.
Stajını tamamlayan öğrencilerin staj çalışmaları, öğrencilerin doldurmuş olduğu staj defterleri ve işyerindeki yetkililer tarafından doldurulan ve değerlendirilen ‘Staj Sicil Formu’ ile birlikte incelenmektedir.
Staj bireysel bir çalışmadır. Staj defteri ise, bu bireysel çalışmaları anlatan teknik bir rapordur. Dolayısıyla, staj defterleri bir makine mühendisi adayına yakışır özenle, teknik bir dille, metin kısımlarının tümü tükenmez kalemle ve okunaklı bir yazı ile bireysel olarak yazılmalıdır.
Staj defterlerinizi kendiniz doldurunuz. Sizinle aynı dönemde veya sizden önceki dönemlerde staj yapmış öğrencilerin defterlerini kendi defterlerinize geçirerek, o defteri kendiniz hazırlamış gibi gösterme düşüncesinde olmayınız. Eğer staj yaptığınız işyerinden de size bu türden bir teklif gelirse reddediniz. Aynı şekilde, kendi hazırlamış olduğunuz defterleri de diğer stajyerlere vermeyiniz, verilmesine ve çoğaltılmasına müsaade etmeyiniz. Kendi emeğinize sahip çıkınız ve diğer arkadaşlarınızın emeğine de saygı gösteriniz. Bu konuda sizlere güveniyoruz. Bu güvenimizin, işyeri çalışanları ve/veya stajyer öğrenci tarafından kötüye kullanıldığının tespit edilmesi durumunda, ilkelerimizi ve duyarlı öğrencilerimizin hakkını korumak adına, Bölüm Başkanlığınca gereken resmi işlemler yapılacaktır.
Aynı dönemde, aynı işyerinde ve birimlerde birlikte staj yaptığınız öğrenci arkadaşlarınız ile aynı uygulamalara katılmış olabilirsiniz. Ancak bu, staj defterinizin aynı olacağı anlamına gelmez. Staj defteri doldururken ortak çalışmayınız. Staj defterlerinin tarafımızca değerlendirilmesinde söz konusu ortaklıktan kaynaklanan sonuçların sorumluluğu size ait olacaktır.
Isı İşletme staj defterlerinin hazırlanmasında, genel olarak uyulması gereken esaslar şunlardır:
1. Staj defterlerinde, öğrenci tarafından doldurulması için ayrılmış olan tüm alanlar eksiksiz olarak doldurulmalıdır.
2. Staj konuları (buhar üretim merkezi, işletmedeki prosesler vb.) birbirinden bağımsızdır ve staj defterlerinde de birbirlerinden bağımsız, art arda ve net ayrılmış başlıklar halinde işlenmelidir.
3. Staj defterine yazmaya; iş yerinin tanıtılması, ürün ve faaliyetleri, yerleşimi, tesisleri ve iş güvenliği gibi genel bilgilerin aktarılması ile başlanmalıdır. Söz konusu bilgiler üç sayfayı aşmamalıdır.
4. Staj defteri hangi staj konusu için doldurulacak ise, o konuya ait olan ve işletmede uygulanan prosesler; bu proseslerin gerçekleştirilmesinde kullanılan makine, takım ve donanımlar; ölçme amaçlı kullanılan yöntem, alet ve cihazlar, ısıtma, havalandırma ve nakil sistemleri hakkında teorik ve pratik bilgi verilmelidir. Teorik bilgiler staj konusunun yaklaşık %35’ini kapsamalıdır. Ayrıca, verilen teorik bilgilerin hangi kitap, dergi veya broşürden alındığı referans verilerek belirtilmelidir. Pratik bilgilerin verildiği kısımlara ise, belge, şekil, fotoğraf, fotokopisi çekilmiş veya bilgisayar ortamında çizilmiş teknik resim yapıştırılmamalıdır.
5. Stajyer öğrenci, stajını yaptığı her birimin basit bir krokisini çizmeli ve üzerinde işyerinde bulunan cihaz ve sistemleri şematik olarak göstermelidir.
6. Staj defterine yapılacak çizimler kurşun kalemle (elle) TS 88 standartlarına uygun olarak çizilecektir. Şematik ve ölçeksiz çizimler yapılabilir. Staj defterine ilave edilecek fotokopi şekillerin firma tarafından onaylanmış olması ve defterde çoğunluk teşkil etmemesi gereklidir. Elle çizilmesi mümkün olan şekillerin fotokopisi kabul edilmeyecektir.
7. Çizilen teknik resimlerin adı, fonksiyonu ve kullanım yeri ve gerekirse malzemesi muhakkak belirtilmelidir.
8. Proseslerin tüm safhaları iş adımları halinde, defter sayfalarına çizilerek ve açıklayıcı şematik şekillerden de faydalanılarak anlatılmalıdır. Her bir proses açıkça belirtilmeli, sayısal değerleri verilmelidir.
9. İşyeri tarafından stajyer öğrencilere verilecek tablo ve diyagramların incelenmesi ve önemli görülenlerinin deftere ilave edilmesi faydalıdır.
10. Staj defterlerinin dışında, herhangi bir ek dosyanın verilmesine gerek yoktur. Ancak istenirse yerleşim ve tesisat planları ilave edilebilir.
11. Öğrencinin Isı İşletme Stajını yurt dışında yapması durumunda, staj defterlerini yukarıda belirtilen genel esaslara uymak şartıyla, staj yapılan iş yerinin kabul ettiği dil ile yazılması esastır. Değerlendirme aşamasında ilgili staj komisyonunun önerisi doğrultusunda ek bilgi verilmelidir.
Öğrencinin Staj Defterleri ve Staj Sicil Formu’ndaki ilgili yerlerin tümü, o işyerinde çalışan Makina, Endüstri veya Kimya Mühendisleri tarafından; mühendisin adı-soyadı, kurumdaki görevi, ilgili Meslek Odası’ndaki sicil numarası veya diploma numarası belirtilip imzalanarak onaylanmalı ve işyerinin staj konusunda yetkili birimince mühürlenmelidir. Ayrıca, defterlerin tüm sayfalarında ve formda işyerinin mührü bulunmalıdır. Kişilere özel olarak hazırlanmış kaşeler, Bölüm Başkanlığınca mühür olarak kabul edilmez. Yukarıda belirtilen tüm hususlardaki eksiklikler tarafımızdan kabul edilmeyecektir. Staj Sicil Formu, kapalı ve mühürlenmiş bir zarfın içerisinde, gizlilik prensibine bağlı olarak öğrenciye elden verilebileceği gibi posta ile de Bölüm Başkanlığı’na ulaştırılır.
Gerekli belgeleri imzalayan mühendisin, diploma numarası ve Meslek Odası kayıt numarasının istenmesindeki amacımız, bir mühendis adayına ait staj çalışmalarının ancak bir mühendisin gözetimi ve denetimi altında yapılabileceğindendir.
Staj Sicil Formu (kapalı bir zarf içinde) ve Staj Defterleri, staj teslim dilekçesi ile birlikte, öğrenci tarafından Makina Mühendisliği Bölüm Başkanlığı’na, staj bitim tarihinden itibaren en geç bir ay içerisinde teslim edilmelidir. Belirtilen süreyi aşan öğrencinin staj belgeleri, öğrencinin yasal bir mazeretinin bulunması (sağlık raporu vb) ve belgelemesi koşulu ile kabul edilir. Özel nedenlerle şehir veya yurt dışında bulunma gibi mazeretler, kesinlikle kabul edilmez.
Staj belgelerini; yapmış oldukları stajın yerini, işgünü sayısını, tarih aralığını, belgelerin adedini ve teslim tarihini belirtecek şekilde yazılan bir dilekçe ile Bölüm Başkanlığı’na teslim eden öğrencilerin tüm belgeleri, Bölümdeki görevliler tarafından, teslim tarihinden itibaren üç gün içerisinde Termodinamik ve Isı Tekniği Anabilim Dalı bünyesinde kurulmuş olan ilgili Staj Komisyonu’na, değerlendirilmek üzere ulaştırılır.
Staj çalışmaları, Staj Komisyonu’nca, Staj Sicil Formu’nun ve Staj Defterleri’nin incelenmesi ile değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda öğrencinin staj çalışması kabul edilir veya reddedilir. Sonuç, öğrencinin staj defterini tesliminden itibaren bir ay içerisinde Makina Mühendisliği Bölüm Başkanlığı’na bildirilir ve ilgili panolarda ilan edilir. Staj Defterleri’nin değerlendirilmesindeki esaslar şunlardır:
1. Staj Sicil Formu’nda iki adet (D) notu alan öğrencinin staj çalışması incelenmeksizin reddedilir.
2. Staj Defterleri’nin yazılmasında istenen tüm esaslar öğrenci tarafından yerine getirilmediği takdirde, Staj Komisyonu çalışmayı reddetme yetkisine sahiptir.
3. Staj Komisyonu uygun gördüğü takdirde, stajyer öğrenciye düzeltme hakkı verebilir. Kendisine düzeltme hakkı tanınan öğrencilerin isimleri, düzeltme istenen staj konusu ve görüşmesi gereken öğretim elemanı, Bölüm Başkanlığı tarafından ilan edilir. İlan tarihinden itibaren 15 gün içerisinde görüşmeye gelmeyen öğrencinin staj çalışması reddedilir. Kendisinden düzeltme istenen öğrenciye, düzeltmenin niteliğine bağlı olarak, görüşme tarihinden itibaren en çok 15 gün süre tanınır. Bu sürenin sonunda gerekli olan düzeltmeleri tamamlayarak ilgili öğretim elemanına ulaştırmayan öğrenciye herhangi bir ek süre daha tanınmaz ve staj çalışması reddedilir.
4. Konu bazında reddedilen Isı İşletme Stajı çalışması, stajyer öğrenci tarafından tekrarlanır.
5. Stajyer öğrencinin staj sonucuna itiraz etme hakkı vardır. Bir dilekçe ile Makina Mühendisliği Bölüm Başkanlığı’na başvurulabilir.